We kennen de rechter allemaal, al is het alleen al van televisie bij ‘De rijdende rechter’. Maar wat doet de rechter nou eigenlijk precies en hoe ziet de opleiding eruit? Aisha Dutrieux is oud-rechter en schreef er een interessant boek over.
In ‘Dit is niet rechtvaardig’ neemt Aisha Dutrieux ons mee langs twaalf opzienbarende rechtszaken waar iedereen wel over gehoord heeft. De moord op Peter R. de Vries, de zaak rondom de mondkapjes, Ruinerwold en de MH17 zijn hier een voorbeeld van. In begrijpelijke taal becommentarieert de auteur deze zaken. Ze blikt terug op de gebeurtenis zelf en legt uit hoe een rechter tot een bepaalde uitspraak is gekomen. Tussendoor deelt ze anekdotes en wetenswaardigheden over de opleiding en hoe het er achter de schermen aan toe gaat.
Een pittige studie voor een intens beroep
‘Dit is niet rechtvaardig’ is niet alleen de titel, maar ook een zin die ik vaak bij reacties in de media lees na een uitspraak bij een beladen rechtszaak. Vaak is die mening gebaseerd op een fragment of een kort artikel. Een rechter krijgt de hele zaak te zien en alle kanten van het verhaal te horen. Dat houdt in dat ze bij grote zaken soms duizenden pagina’s door moeten werken. Ze overleggen grondig en kijken realistisch naar de zaak. Dat is niet altijd makkelijk. Ook de rechter kan daar ’s nachts van wakker liggen, want buiten de rechtszaal is de rechter ook een mens. Een mens met een gezinsleven, met emoties en al een hele studie achter de rug.
Aisha Dutrieux trekt mij met haar voorwoord al meteen het verhaal in. Ze deelt anekdotes uit haar studietijd. Zes jaar lang was ze in opleiding. Tegenwoordig is dat iets korter. Het was een pittige studie die niet iedereen vol kon houden. Als raio liep ze stage bij diverse afdelingen, zoals civiel recht en bestuursrecht. Als rechter rouleer je ook constant tussen verschillende afdelingen om scherp en alert te blijven. Elke rechter draagt een toga, zwart met witte bef. De drager van een toga mag de binnenkant van de toga zelf uitkiezen naar eigen smaak. Aisha Dutrieux hing uiteindelijk haar toga op zolder en ging romans schrijven. De interesse in haar vak heeft ze nog steeds en daarom schreef ze ‘Dit is niet rechtvaardig’.
Verrassend helder
Niet alleen de zaken worden uitvoerig besproken, maar ook de gang van zaken binnen een rechtbank wordt uitgelegd. Wat is bijvoorbeeld wraking? Hoe worden verdachten naar de rechtbank gebracht en hoe komt een rechter tot een vonnis? Dit legt de auteur heel toegankelijk uit en bij echt ingewikkelde zaken komt ze met verrassend heldere voorbeelden. De eerste zaak die ze bespreekt is de “Mallorca-zaak”. De zaak waarin iedereen zweeg. Ze legt uit waarom de rechter niet alle verdachten zwaar kon straffen, maar sommige mensen dat wel wensten.
Vanuit het oogpunt van de rechter kijk ik toch weer anders naar een vonnis nu merk ik. De afwisseling tussen het bespreken van de zaken en persoonlijke anekdotes zorgt ervoor dat dit boek leest als een trein. Na het lezen over deze zaken heb ik het een en ander opgezocht en de auteur geeft zelf ook tips wat betreft bronnen en boeken. Ik hoop dat er een vervolg komt en ik heb wel een paar zaken in mijn hoofd waar ik meer over zou willen weten. Ik ben bijvoorbeeld benieuwd naar haar visie op de zaak rond Lucia de B. en eerlijk gezegd ook op die van The Voice. In het nawoord heeft ze het kort hierover en ik zou het interessant vinden als de auteur daar wat uitgebreider op ingaat.